محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
299
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
كه جندِ مسحوق با عسل در منع روييدن موى بعد از قلع آن مجرب است . و چون صمغ عرعر را با روغن زيتون بعد از قلع مو بمالند اصلًا موى نرويد و مجرب دانستهاند . [ 839 ] اما آنچه موى را مجعد و پيچيده كند : ضماد برگ چغندر با مازو است و به دستور : آب حلبه و بزر البنج و مرداسنگ و سدر و آهك را همين اثر است . و به دستور ، عفص ، كزمازج ، برگ سرو و حبّ او ، بهدانه ، مرداسنج ، كتيرا ، آمله و گل سرشوى ، از هر يك ، يك جزء ؛ آهك آب نديده ، نيم جزء ، با آب برگ چغندر استعمال نمايند . [ 840 ] اما آنچه جعودت و پيچيدگى موى را زايل گرداند : تدهين اوست به روغن بنفشه و روغن كنجد ممزوج به آب و شستن او با لعابات و طبيخ برگ كنجد و ريشهء توت سياه و سفيد . [ 841 ] ادويهاى كه موى را بسترد : و بعضى از آن در باب ادهان مذكور شد و اين دوا به غايت قوى است : آهك تازه را در شش مثل او آب تا سه روز گذاشته ، صاف نموده ، تجديد آهك سه بار كنند ، پس در آب صاف كردهء او به قدر ثلث آن آهك زرنيخ زرد اضافه نموده ، در آفتاب گذارند به حدى كه چون پر مرغ به او رسد بسترد ، پس استعمال نمايند . و هرگاه بگذارند تا منعقد و خشك گردد ، در حين احتياج قدرى از آن در آب و امثال آن مانند آب برنج و شيرهء آرد جو حل نموده و طلاكنند . و هر گاه خواهند كه موى را رقيق گرداند ، در تودهء خاكسترِ چوب رز يا بوره كنند . و چون صبر اضافه كنند ، باعث سرعت فعل او مىشود . و چون خواهند كه بدبويى او كم شود زعفران و سعد مخلوط نمايند . و جهت رفع بدبويى ، بعد از تنوير ، بالخاصية برگ شفتالو عجيب الفعل است . و به دستور ، گل خوشبو و برگ رز و شاهسفرمِ مسحوق و حنا و گل سرخ و سعد و اذخر مؤثر است . [ 842 ] دوائى : كه چون بر عضو بمالند و يك ساعت صبر كنند ، موى آن عضو به آسانى قلع شود و باعث درد نگردد و به غايت مجرب است : اشق را در سركه حل كرده و استعمال نمايند . و چون يك كف بيدانجير را كوبيده و داخل نوره كنند ، منع بردن موى مىنمايد .